Türk Dilinin Tarihi Devirleri

15 Mart 2013

\"turk-dilinin-tarihi-devirleri\"Ahmet Caferoğlu, Altayistik bilgileri doğrultusunda Türk dilini tarihi bakımından yedi ayrı dönemde ele almaktadır. Biz de bu kronolojiye sadık kalarak Türk dilini yedi dönemde inceleyeceğiz.

  1. Altay Çağı (Türk-Moğol Dil Birliği)
  2. En Eski Türkçe Çağı (Proto-Türkçe)
  3. İlk Türkçe Çağı
  4. Eski Türkçe Çağı (Köktürk, Uygur)
  5. Orta Türkçe Çağı
  6. Yeni Türkçe Çağı
  7. Modern Türkçe Çağı

Altay Çağı: Bu devir, Altay dillerinin henüz bağımsız diller olarak ortaya çıkmadıkları dönemdir. Bu döneme ait olarak ortak dilden geldikleri düşünülen bir takım kelimeler dışında hiçbir dil belgesi bulunmamaktadır. Bu çağda, Türkçe ve diğer Altay dilleri \”Ana Altayca\” olarak tasavvur edilen bir dile bağlıydılar. Türk-Moğol-Mançu-Tunguz dil birliği bu döneme tekabul eder. Altay dil birliğinin tarihini tespit etmek mümkün olmamakla birlikte yaklaşık olarak M.Ö. 9000 olduğu tahmin edilmektedir.

En Eski Türkçe Çağı: Bu da yine Altay Kuramına göre, Türkçenin Altaycadan ayrılıp bağımsız olmaya başladığı bir devirdir. Özellikle Sümerce ile Türkçe arasında kelime alışverişinin olduğu dönem olarak düşünülürse M.Ö. 5000-4000\’li yıllar tahmin edilebilir.

İlk Türkçe Çağı: Bugün bilinen Türk boylarının dillerinin oluştuğu dönemdir. Zaman olarak yaklaşık M.Ö. 10. – M.S. 4. yüzyıl olarak tahmin edilmektedir. Bu devire ait dil malzemesi olarak şahıs ve yer adları ile kimi araç gereç adları bulunmaktadır. Hun, Bulgar, Avar, Sabir, Hazar vb. Türk kavimlerinin dilleri bu devirde incelenir. Türkçe bu dönemde \”Eski Doğu Türkçesi\” ve \”Eski Batı Türkçesi\” olarak iki ayrı lehçeye sahiptir. Doğudakine ŞAZ Türkçesi, batıdakine LİR Türkçesi denir.

Eski Türkçe Çağı: Türk dilini metinle takip edebildiğimiz devirdir. Tarih olarak 6.-10. yüzyıllar arasını kabul edebiliriz. Bu dönem:

  • Köktürk
  • Uygur

olmak üzere ikiye ayrılır. Hatta, Karahanlıcanın dil özelliklerini göz önüne alarak onu da bu döneme dahil edenler de vardır.

Orta Türkçe Çağı: Türk boylarının batıya doğru göçerek değişik coğrafyalara yayılmasıyla dilde meydana gelen gelişme ve değişmelerin yaşandığı 11.-15. yüzyıllardır. Bu dönemde daha önce toplu halde yaşayan Türk boyları birbirinden ayrılarak yeni coğrafyalarda farklı yazı dilleri oluşturmuşlardır. Böylece dilde gerek fonetik gerekse morfolojik bir takım değişmeler oluşmaya başlamıştır. Bu dönemin başlıca lehçeleri, Türk dünyasının batısında Batı Türkçesi (veya Oğuzca), kuzeyinde Kuzey Türkçesi (veya Kıpçak grubu), doğusunda ise Doğu Türkçesi (veya Çağatayca)dir. Orta Türkçe döneminde Türk dili siyasi gelişmelere paralel olarak  farklı kültür ve medeniyetlerle karşılaşmış; ses, yapı ve kelime hazinesi bakımından büyük değişmelere uğramıştır.

Yeni Türkçe Çağı: Türk dilinin 16. yüzyıldan itibaren 20. yüzyıla kadar oluşan değişme ve gelişmelerinin yaşandığı dönemdir. Bu dönemde Türk dili, Oğuz ( Osmanlı Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi), Çağatay ( Özbek Türkçesi ve diğer Orta Asya Türk lehçeleri) ve Kıpçak yazı dillerine sahip, edebi eser yaratma olgunluğuna kavuşmuş ve geniş kitlelerce konuşulan küresel bir uygarlık dili olmuştur.

Modern Türkçe Devri: Bugünkü canlı edebi lehçe ve şivelerdir. Türk dili bu dönemde sayısı on beşe ulaşan yeni yazı dillerine sahip olmuş, konuşur sayısı ve coğrafi yaygınlık bakımından dünyada ilk on dil arasına girmiştir. Bilim, sanat ve edebiyat eserleri verme bakımından da gelişmesini sürdürmektedir.

Kaynak: Prof. Dr. Ali Akar, Türk Dili Tarihi, Ötüken Neşriyat A.Ş.,  2012, Ankara, sayfa 54-55


turk-dilinin-tarihi-devirleri

15 Mart 2013
Etiketler :
Derecelendirme:
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)

Kullanıcı Yorumları


Yorum yapabilmek için Giriş yapın.


Benzer Haberler